ACHTERGROND

Aanleiding

Malawi, gelegen in Oost-Centraal Afrika, is ongeveer drie keer zo groot als Nederland en heeft een bevolking van ongeveer 12 miljoen. Hiermee is Malawi naast één van de armste ook één van de dichtst-bevolkte landen van Afrika. Malawi was tot 1964 een  Brits protectoraat onder de naam Nyasaland. In de koloniale periode overheerste het idee dat Afrika geen noemenswaardige geschiedenis had. Dit  gedachtegoed is spijtig genoeg overgenomen in brede lagen van de bevolking in Malawi. De hedendaagse armoede maakt het moeilijk deze historische fout recht te zetten. Cultureel erfgoedbehoud en -educatie, hoe belangrijk ook voor kwesties van identiteit en ontwikkeling, heeft gezien de financiële situatie nauwelijks prioriteit voor de nationale overheid, laat staan voor het doorsnee Malawische gezin dat van een dollar per dag moet leven. Zo zijn grote groepen losgeraakt van hun verleden. Dit dreigt een onomkeerbaar proces te zijn nu archeologische sites door schaarste aan landbouwgrond  op grote schaal verwoest worden. Immaterieel erfgoed, zoals gemaskerde dansen, volksverhalen en riten voor geestesbezetenheid, gaat verloren onder  processen van verkerkelijking, democratisering en modernisering. In dit licht is Stichting Mlambe opgericht, om Malawiers duidelijk te maken dat zij een verleden hebben dat het waard is om trots op te zijn, dat de resten van dit verleden ter herinnering hieraan bewaard dienen te worden en dat dit erfgoed een inspiratie kan zijn voor activiteiten die de bestaande armoede kunnen verlichten. Het verleden kan in vele opzichten een bron zijn voor het heden en de toekomst.

Naam en Logo

De stichting is vernoemd naar de baobab ofwel apenbroodboom. Mlambe is de Chewa -de nationale taal van Malawi- aanduiding voor deze boom. Dat een stichting voor cultureel erfgoed zich identificeert met een natuurlijk icoon behoeft wellicht enige uitleg. De stichting richt zich nadrukkelijk op het gehele culturele erfgoed van Malawi, zonder uitsluiting, of benadrukking, van enige ethnische groep of historische periode. In dit licht bezien is er geen beter symbool voor de stichting dan de baobab die vele duizenden jaren oud kan worden en in bijna geheel Malawi te vinden is. De baobab is niet alleen een markante boom in het Malawische landschap, zij is van grote economische betekenis geweest, bijvoorbeeld in de voedselvoorziening (vrucht, blad, honing) en kleding (bast). Bovendien wordt de grote boom veelal geassocieerd met vooroudergeesten en fungeert ze vaak als centrale boom op het dorpsplein in wier schaduw vergaderd en rechtgesproken wordt. De baobab is een nog levend symbool van diverse eeuwen-oude tradities en betekenissen.

De reeds hoogstaande zon is een verwijzing naar de opkomende zon in de vlag van Malawi. Het bereiken van de onafhankelijkheid werd gezien als de dageraad, een nieuw veelbelovend begin. De hoogstaande zon is een verwijzing naar het rijke pre-koloniale verleden dat in Malawi nauwelijks bekendheid geniet.